Zelfstandig blijven wonen

 

Tegenwoordig blijven we het liefst zo lang mogelijk zelfstandig wonen. Maar er komt een moment dat die trappen in huis een hindernis worden. Om over het maaien van dat grasveld maar niet te spreken. En dan rijst de vraag: kunt u als senior zelfstandig blijven of moet u verhuizen?

Natuurlijk bestaan ze: de uitzonderingen die na hun tachtigste nog een marathon lopen. Maar bij de meesten van ons komt al veel eerder de leeftijd dat het allemaal wat minder makkelijk gaat. En dan? Vroeger klopten we aan bij onze kinderen. Nu is er het verzorgingshuis, maar die optie is nu vooral een noodoplossing voor zwaar zieken geworden. En de kinderen, die hebben het tegenwoordig druk. Bovendien, de individualisering van de samenleving heeft de 65-plussers niet overgeslagen: u blijft ook liever zelfstandig. U wilt niet weg uit de eigen buurt en bepaalt graag zelf wat u eet, hoe laat u opstaat en naar bed gaat. Uit een TNO-onderzoek bleek dat 85 procent van de oudere eigenaar-bewoners en huurders niet wil verhuizen.

 

Zelfstandig thuis blijven

Medido---Medicatiebegeleiding-op-afstandDaarmee passen hedendaagse senioren prima in het plaatje van de overheid die – uit pure noodzaak – het evangelie van de zelfstandigheid predikt. Tehuizen bouwen voor bijna vijf miljoen ouderen is immers onmogelijk.

Om ervoor te zorgen dat wij allen tot op hoge leeftijd veilig thuis kunnen blijven wonen, zijn de afgelopen jaren talloze initiatieven gestart. In Vught, de meest vergrijsde gemeente van Brabant, gaan bijvoorbeeld vanuit vrijwilligersstichting Ouderen Samen al een paar jaar zeven woonadviseurs bij 65-plussers op huisbezoek. “In een eerste gesprek vullen zij samen met de bewoner een vragenlijst in”, zegt coördinator Geert van Duren. Ook geven zij dan al adviezen die op het eerste gezicht simpel lijken, maar van levensbelang kunnen zijn. “Dan gaat het om losliggende kleedjes, rondslingerende kabels of ondeugdelijke trapleuningen.” In een tweede gesprek volgt een specifieker woonadvies zodat de bewoner op een veilige manier zelfstandig kan blijven wonen. Er kan bijvoorbeeld anti-slipmateriaal nodig zijn. Een alarm of beter licht bij de voor- en achterdeur. Een traplift. Of handgrepen en een opstapje in de douche. Van Duren vertelt dat de woonadviseurs dan meestal ook direct een globale kostenindicatie geven.

Een ander, steeds belangrijker aspect bij de adviezen, betreft domotica. “We hebben een demosysteem met een beeldscherm en een internetverbinding”, zegt Van Duren. “Je kunt er automatisch de gordijnen, de radio of het licht. mee bedienen. Maar veel belangrijker is dat het contact met de buitenwereld er makkelijker door wordt. Grote knoppen en eventueel foto’s op het beeldscherm van de zorgverlener, zoon, dochter of andere mantelzorger maken het beeldscherm makkelijk te bedienen. Het kan vereenzaming tegengaan en ervoor zorgen dat de zorgverlener ziet hoe mensen eraan toe zijn.”

 

Slimme apps op de ipad

Ipad-model3Sommige experts waarschuwen dat al die domotica-oplossingen niet te veel als heilige graal gezien moeten worden. “Het is geen vervanging voor menselijk contact”, zegt dr. ir. Daan Dohmen, die met zijn bedrijf Focus Cura Zorginnovatie grossiert in slimme domotica-oplossingen voor senioren (zie ook pagina 14). Toch kan het er volgens hem voor zorgen dat de kwaliteit van leven van alleenstaande ouderen aanzienlijk verbetert. “Zorg voor ouderen wordt steeds meer maatwerk. De iPad met slimme apps, zoals het programma PAL4, zorgt ervoor dat ouderen via internet gebruik kunnen maken van een maaltijdservice, de apotheek of op afstand door de thuiszorg geholpen worden via videocontact. Een alarmknop die om de nek gedragen wordt, kan in geval van nood hulptroepen inschakelen. Het is ook mogelijk om de gezondheid van iemand in de gaten te houden. We zijn in de onderzoeksfase met een elektronisch “ei” dat mensen bij zich dragen. Dat activiteiten-ei meet hoe actief iemand is. Zo kun je afwijkingen in het leefpatroon en dus eventuele verergeringen bij bijvoorbeeld mensen met een chronische longziekte (COPD) of mensen met Parkinson, signaleren.”

 

Naar een zorgomgeving

Leo-Polak-Amsterdam_811036Ondanks al deze mogelijkheden is ook het zelfstandig thuis wonen soms eindig. “Veel van onze cliënten zijn rond de 85 jaar wanneer ze bij ons komen”, zegt Erwin Miedema, directeur van Domus Magnus, aanbieder van particuliere ouderenzorg. “Maar onlangs hadden we iemand die 99 werd en zelf de tijd wel eens rijp vond voor een zorgomgeving.” Domus Magnus koopt oude landgoederen en transformeert die tot luxe verzorgingscentra. De kamers zijn er bijzonder ruim en maaltijden worden er met dagverse producten door een chefkok gemaakt. Goedkoop is deze vorm van particuliere ouderenzorg niet. Wie op een van de landgoederen van Domus Magnus woont, is maandelijks gemiddeld tussen de 3.500 en 4.000 euro kwijt. “Domus Magnus werkt niet aan een tweedeling in de zorg”, benadrukt Miedema. “Onze cliënten betalen zelf voor wonen en levensstijl. De zorg betalen wij, net als de reguliere ouderenzorg, uit de AWBZ en de Wmo.

”Wat Domus Magnus doet is inmiddels beleid: “Ook de regering zet nu in op het scheiden van wonen en zorg”, zegt Miedema. “En dus omarmt ook de reguliere sector ons model.”

Bij Woonzorg Nederland, de grootste huisvester van senioren in Nederland, bevestigt directie-adviseur Strategie en Beleid, Peter Heijkoop, dat de ouderenzorg in een transitie-fase zit. “Ook bij ons is sprake van een scheiding tussen wonen en zorg. Wij bedienen mensen die minder te besteden hebben.” De woningen van Woonzorg Nederland zijn voor meer dan negentig procent sociale huurwoningen met een huur van 300 tot 650 euro.

“Over een paar jaar zullen verzorgingshuizen echt niet meer bestaan”, meent Heijkoop. “Wij bouwen een groot deel daarvan tegenwoordig om tot kleine woningen waarin ouderen zelfstandig kunnen blijven. Dat gaat zowel om bouwtechnische aanpassingen als sfeerverbeteringen die ervoor moeten zorgen dat het niet aanvoelt als de ouderwetse bejaardentehuizen van vroeger, maar als een echt eigen huis.” Hij vertelt dat – indien nodig – hier de (thuis)zorg naar de woning kan worden gebracht.

 

Wozoco’s, kangoeroewoningen…

170650606En zo ontstonden de afgelopen jaren talloze nieuwe woonvormen. Een model dat momenteel hoogtij viert is dat van het woonzorgcomplex. Simpel gezegd wordt hier de woning naar de zorg gebracht: senioren wonen op zichzelf maar kunnen gebruik maken van gemeenschappelijke (zorg)voorzieningen. En wat te denken van kangoeroewoningen waarbij de woning van de oudere is gekoppeld aan een eengezinswoning, doorgaans die van een van de kinderen? Ook sterk in opkomst: de woongroep, waarin bewoners zelfstandige woningen hebben, maar gemeenschappelijke ruimten delen. Veel diensten zijn gezamenlijk geregeld, maar de zorg juist niet.

Kortom: voor wie niet in zijn eigen huis wil en kan  blijven, wemelt het van de nieuwe woonvormen. Pas voor hen die zware zorg nodig hebben, is er het verpleeghuis. Ook daar zijn overigens al nieuwe vormen zichtbaar. Voor mensen met dementie is er bijvoorbeeld verpleeghuiszorg waarbij de patiënt gewoon met zijn of haar partner kan blijven samen-wonen.

 

Leren van andere landen

Volgens Heijkoop gaat de vergrijzing in de komende decennia niet alleen qua wonen maar ook qua verzorgend personeel voor enorme uitdagingen zorgen. “Zoveel mensen voor de zorg zijn er simpelweg niet. En dus zullen onze (klein)kinderen ook in Nederland zelf meer moeten gaan doen voor hun ouders. We moeten beter kijken naar Duitsland en de mediterrane landen. Daar wordt minder snel naar de overheid gekeken of leggen de kinderen gewoon hun loonstrookjes bij elkaar om ervoor te zorgen dat vader en moeder een prettige oude dag hebben. Hier is dat nog vloeken in de kerk, maar die kant moeten we wel op.”

 

Leo-Polak-Amsterdam_8110322

 

MEER INFORMATIE? Kijk op:

Algemeen:
www.seniorweb.nl

www.kenniscentrumwonenzorg.nl (onder meer informatie over woonvormen, waaronder de kangoeroewoning)

Overheid:

www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/ouderenzorg (algemeen)

www.regelhulp.nl (wegwijzer van de overheid naar zorg en ondersteuning)

Voorbeelden van luxe
zorgcomplexen:

www.domusmagnus.com

www.seniorenresidenties.nl

Seniorenwoning zoeken:

www.woonz.nl (een soort Funda op het gebied van seniorenwoningen)

www.woonzorg.nl (Woonzorg Nederland; woningcorporatie voor ouderen)

Domotica:

www.focuscura.nl

www.smart-homes.nl

Meer over woongroepen:

www.lvgo.nl